به نام خدا

هماهنگی در اصول تدریس قرآن ، دینی و عربی

یک الگو و طرح درس واحد

برای تدریس ، پرسش ، ارزشیابی

تدریس قرآن

45 دقیقه تدریس قرائت و 45 دقیقه تدریس مفاهیم.
داشتن دفتر اختیاری است.
تدریس قرائت و مفاهیم باید به صورت گروهی انجام شود.
تدریس قرائت در کلاس اول صرفاً روخوانی است و در پایه های بعدی روخوانی همراه با روانخوانی.
بعد از تدریس قرائت ، در همان جلسه باید ارزشیابی مستمر انجام گیرد.
لازم نیست همه صفحاتی که گفته شده  هنگام تدریس قرائت شود بلکه یک صفحه برای هر گروه کافی است.
استفاده از cd ونرم افزار های قرآنی در صورت امکان.
ترجمه آیات به صورت تحت اللفظی است اما ترجمه روان امتیاز دارد.


تدریس دینی

بازدید تکالیف و پرسش 45 دقیقه و 45 دقیقه تدریس درس جدید.
( با این کار نظم در کار عملاً به فراگیر آموخته می شود و دانش آموز هم برنامه خود را می داند.)
داشتن دفتر الزامی است. ((علت ، مدون بودن سوالات و نوشتن سوالات متن و آخر هر درس با جواب با فضای کافی)).
روش تدریس با داستانگویی و تمثیل است .
گفتن خلاصه درس توسط معلم یا دانش آ موز داوطلب به صورت کنفرانس.
(( می توان تیتروار مطالب مهم اصلی درس را روی تخته نوشت و توضیح داد)).
بعد از تدریس 1 بار از روی درس خوانده شود ، دانش آموزان خط ببرند و زیر نکات اصلی خط بکشند.
برای تکمیل درس باید به صورت گروهی یا انفرادی از خود دانش آموزان بخواهیم تا سوالات متن درس را استخراج کنند و خود پاسخ گویند.

در کتاب دینی اول می توان بند بند درس را خواند و توضیح داد و نظر دانش آموزان را یکی یکی پرسید.
بهترین روش داستانگویی و بارش مغزی است.

بودجه بندی تدریس:

دینی اول 9 درس ترم اول و 8 درس ترم دوم
دینی دوم 11 درس ترم اول و 9 درس ترم دوم
دینی سوم 11 درس ترم اول و 9 درس ترم دوم

توجه :  درسها را به ترتیب کتاب تدریس کنیم و بخش احکام را جز امتحان ترم اول نیاوریم.

تدریس عربی

درس عربی هر 2 جلسه یک درس تدریس می شود. یعنی جلسه اول تدریس قرائت و قواعد درس مربوطه  و جلسه دوم حل تمارین . جلسه سوم تدریس درس بعدی...
 مثلاً :
 (( اگر سال تحصیلی را 7 ماه مفید بدانیم 28 هفته مفید خواهیم داشت که ممکن است حداکثر 2 هفته هم به دلایلی تعطیل باشد ، پس 26 هفته مفید داریم. دروس عربی اول و دوم هم 12 درس است. یعنی 24 هفته نیاز داریم تا کل کتاب را تدریس نماییم. 2 هفته باقیمانده هم برای امتحانات ترم اول می گذاریم)).  بنابراین کتاب سوم که 10 درس دارد تکلیفش مشخص است.

درس عربی حتماً دفتر می خواهد.
نوشتن همه تمارین در دفتر عربی الزامی نیست بلکه تمارینی که می توان در کتاب حل کرد ( تمارین تصویر دار) چرا باید در دفتر نوشته شود؟
حرفها و عکسها یا ترجمه تصویری به عنوان یک فعالیت مهم خارج از کلاس و برای نمره مستمر اطلاق شود.


بودجه بندی تدریس:
عربی اول تا الدرس السابع تمارین عامه برای ترم اول.
عربی دوم تا پایان فعل ماضی.
عربی سوم تا پایان الدرس الخامس فعل امر.

تدریس قرائت و ترجمه:
روخوانی شمرده توسط معلم
قرائت توسط دانش آموزان و رفع اشکالات روخوانی.
تکرار لغات جدید و پیدا کردن ترجمه آنها.
ترجمه متون دروس به کمک دانش آموزان و راهنمایی معلم.
(( لازم نیست عین متون دروس همراه با  معنی آن در دفتر عربی نوشته شود یا زیر خط خط کتاب عربی ترجمه آن نوشته شود که اصلا کار صحیحی نیست. البته در عربی اول که متون ساده و وقت کافی وجود دارد برای فرا گرفتن متون عربی می توان از بچه ها خواست تا عین متن و ترجمه آن ر ا بنویسند. )) برای جمله هایی که ترجمه مشکلی دارند نمره تشویقی در نظر بگیرید.

تدریس قواعد:
در کلاس اول قواعد به صورت نکات یا بیشتر بدانیم آمده است. باید در تدریس درس توضیح داده شود بعد به حل تمارین پرداخت.
بیشتر برای یادگیری مکالمه عربی است . بنابراین به صورت سوال و جواب با بچه ها صحبت کنیم...
در کلاس دوم توصیه اکید می شود که قواعد به روش جدید یعنی روش خود کتاب فعلی تدریس شود نه به روش سنتی!!!
بزرگترین دغدغه دبیران و دانش آموزان تضاد در تدریس قواعد عربی است.
برخی قواعد فعل ماضی را در یک جلسه می گویند و .... که بسیار غلط است.
برخی به روش سنتی صیغه ها درا صرف می کنند و سال بعد به روش جدید!!
((بزرگترین ایراد این کار سردر گمی دانش آموز است.))
هدف از صرف صیغه حفظ صرف آن نیست بلکه برای بکار بردن این صیغه ها و علائم آن در جمله های گوناگون است.
در پایه سوم هم باید این نکات رعایت شود.
در پایان تدریس قواعد باید از روی نکته ها و شهر تماشا و کلید های طلایی خواند شود و به سوالات آن پاسخ داده شود.
اگر در هنگام تدریس خلاصه قواعد روی تخته نوشته شود و بچه ها در دفتر عربی یادداشت کنند یادگیری آن بسیار مفیدتر است.

پرسش و ارزشیابی مستمر

1-      قرآن: ((قرائت))

در هر جلسه از همه دانش آموزان قرائت پرسش شود حتی اگر یک خط باشد.
در کلاس اول فقط روخوانی و اگر روانخوانی نداشت غلط محسوب نمی شود.
در کلاس دوم و سوم، غلط محسوب شده و 25/. کسر می گردد.
اشتباه در حرکات کوتاه و بلند، 25/. غلط در هر پایه.
اشتباه در کل کلمه 5/. نمره کسر می شود.
کل نمره قرائت 10 نمره است.
بهتر است همان لحظه نمره دانش آموز به او گفته شود. این کار مزایایی دارد.
اگر در هر خانه دفتر نمرات دو نمره 10 گذاشته شود بسیار عالی است.

 

- قرآن: ((مفاهیم))

10 نمره دارد. شامل پرسش از معانی لغات ، عبارات کوتاه، و آیات...
می توان به صورت شفاهی یا کتبی انجام داد.

از قسمتهای شناخت ( برای مطالعه) اصلاً پرسش نمی شود. فقط یک بار خوانده می شود و نتیجه گیری صورت می گیرد.

 

2-      دینی کلاس اول:

20 نمره دارد.
باید به 2 صورت ارزشیابی مستمر انجام داد.

الف) خلاصه گویی و کنفرانس توسط دانش آموزان.
خلاصه گویی از قسمت داستانی درسها

ب) سوال و جواب.
از بقیه مطالب درسها.
توجه : از قسمتهای بیشتر بدانیم و پیشنهادها اصلاً ارزشیابی نمی شود . فقط یک بار خوانده می شود.

 

2-      دینی کلاس دوم و سوم:
نوع ارزشیابی در این پایه ها بستگی به نوع درس دارد.

درسهایی که به صورت داستانی است و ساده و سلیس نوشته شده باید به صورت خلاصه گویی و کنفرانس ارزشیابی شود.
و درسهایی که عقلی و پیچیده تر است باید به صورت سوال و جواب.

به پرسیدن 1 یا 2 سوال اکتفا نشود. مطالب اصلی مورد سوال قرار گیرد، نه ریزه کاریها و مطالبی که ارزش سوال ندارند.

 

3-      عربی
 20 نمره دارد، که شامل:

الف) پرسش از قرائت و ترجمه لغات و متون درسهاست   5 نمره

ب) پرسش از قواعد درس   5 نمره

ج) حل تمارین   5 نمره

د) فعایتهای گروهی و کلاسی و نوشتن تکالیف    5 نمره

 

ارزشیابی پایانی


در هر نوبت با توجه به تفاوتهای فردی ، باید هر دبیر برای کلاس خودش سوال طرح نماید.
کپی کردن سوالات و عوض کردن سربرگها کار صحیحی نیست.
در طراحی سوال از انواع و اقسام سوالات جور کردنی ، تستی ، صحیح و غلط و تشریحی باید سود جست.
 از آسان به  مشکل تایپ شود.
دستنویس نباشد.
در درس عربی و قرآن حتماً اعراب گذاری شود.
سوالات دو پهلو مبهم نباشد.
بارم سوالات با خود سوال متناسب باشد.
 قداست امتحان حفظ شود.
جواب سوال در سوال دیگر نباشد.
سوالات چند قسمتی نباشد.
بودجه بندی سوالات در هر ترم رعایت شود.

 

به امید هماهنگی هر چه بیشتر در تدریس و ارزشیابی دروس سه گانه...